List Otwarty do Prezydenta RP dr Karola Nawrockiego redakcji i środowiska „Myśli Polskiej” w sprawie konieczności odzyskania od Ukrainy Zbiorów Ossolineum
Warszawa 22.06.2026r.
Szanowny Pan
dr Karol Nawrocki
Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej
LIST OTWARTY
Szanowny Panie Prezydencie,
my niżej podpisani apelujemy do Pana o bezzwłoczne podjęcie działań na rzecz odzyskania od Ukrainy naszego skarbu narodowego jakim jest zbiór historyczny Ossolineum.
Władze w Polsce powinny natychmiastowo zażądać oddania przez władze na Ukrainie wszystkich naszych zbiorów historycznego Ossolineum. Zakład Narodowy im. Ossolińskich był jednym z najważniejszych ośrodków kultury polskiej, o czym decydowały przede wszystkim bogate zbiory biblioteczne, pod względem wartości drugie w kraju po Bibliotece Jagiellońskiej. Większość zbioru z niezrozumiałego względu, dalej znajduje się w Lwowskiej Narodowej Naukowej Biblioteki Ukrainy im. Wasyla Stefanyka i innych ukraińskich bibliotekach i muzeach.
Hrabia Józef Maksymilian Ossoliński ufundował Zakład dla Narodu Polskiego, więc władze na Ukrainie nie maja prawa, by dalej przetrzymywać skarb polskiej kultury. Stanowisko Kijowa, mówiące, że obiekty te stanowią integralną część dziedzictwa narodowego Ukrainy jest niepoważne i niezgodne z stanem faktycznym.
Zakład Narodowy im. Ossolińskich powstał w roku 1817. Na siedzibę Zakładu Ossoliński wybrał polski Lwów, gdzie nabył budynki kościoła i klasztoru Karmelitanek. Ich remont i przebudowę prowadził bezinteresownie w 1826 roku inżynier gen. Józef Bem. Kolekcję Ossolińskiego przewieziono do Lwowa w rok po jego śmierci – w roku 1827. Kolekcję Lubomirskiego przewieziono z Przeworska do Lwowa w roku 1869. W rok później, w roku 1870 Muzeum Książąt Lubomirskich otworzyło się dla publiczności. Obie kolekcje – Ossolińskiego i Lubomirskiego – były różnorodne, składały się ze zbiorów bibliotecznych, grafik, rysunków, malarstwa, rzeźby, rzemiosła artystycznego, biżuterii, medali, monet i antycznej broni. Z Ossolineum wiążą się także mniejsze archiwa i księgozbiory: Jabłonowskich, Ponińskich, Pawlikowskich, Skarbków, Balzera, Sapiehów, Lubomirskich, Mniszków. Całość tego zbioru należy tylko i wyłącznie do Narodu Polskiego.
Polskie zbiory biblioteczne to:
➢ książki w tym starodruki – 760 000 tomów
➢ czasopisma – 170 000
➢ rękopisy – 17 500
➢ dyplomy i dokumenty – 3 100
➢ autografy – 10 130
Polskie zbiory muzealne:
➢ obrazy – 1 700
➢ rzeźby – 500
➢ pamiątki historyczne – 6 400
➢ zabytkowa broń – 1 800
➢ monety i medale – 25 000
➢ zbiory graficzne – ponad 100 000
Polskie zbiory kartograficzne – 9 247
Polskie zbiory muzykologiczne – 4 500
Według Biblioteki Ossolineum szacuje się, że około 70% przedwojennych zbiorów Ossolińskich pozostało na Ukrainie (we Lwowie). Polacy czekali cierpliwie wiele lat, by Ukraina zapewniła im sprawiedliwość. Polacy przez dziesięciolecia cierpliwie czekali na moment, gdy państwo ukraińskie zreflektuje się i zdecyduje się na oddanie tego co do niego nie należy. Czas powiedzieć – dosyć! Chodzi o nasz polski majątek – diamenty polskiej kultury. Kwestia ta jest szczególnie ważna dla ostatnich żyjących Kresowiaków, pamiętających polski Lwów i polskie Kresy, którzy emocjonalnie są związani z kulturą materialną naszych ziem utraconych.
Strona polska w 1997 roku złożyła stronie ukraińskiej osiem wniosków rewindykacyjnych, wśród nich wniosek obejmujący całości zbiorów Zakładu Narodowego im. Ossolińskich pozostałych we Lwowie po 1944/1946 roku. Pozostałe wnioski dotyczyły księgozbiorów, dzieł sztuki i zabytków z dawnych zbiorów oraz kolekcji lwowskich. Negocjacje na powyższy temat nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Polacy, w tym Kresowiacy czują się lekceważeni i poniżani przez stronę ukraińską. Bo zupełnie niepoważną jest argumentacja strony ukraińskiej, że polscy naukowcy mają zagwarantowany dostęp do przedwojennych kolekcji zakładu narodowego, prawo do ich skanowania i mikrofilmowania oraz opracowania. Właścicielem całości kolekcji jest Naród Polski – i właśnie do nas powinna wrócić cała kolekcja. My nie potrzebujemy dostępu do tego co nasze. My żądamy oddania tego co nasze!
Panie Prezydencie, władze w Polsce powinny domagać się bezzwłocznego oddania całości zbioru. Chcemy wierzyć, że zajmie się Pan Prezydent tą sprawą i doprowadzi ją do szczęśliwego dla Narodu Polskiego końca. Jeśli strona ukraińska nie wyrazi woli oddania polskiego skarbu narodowego, władze naszego kraju powinny użyć wszelkich dostępnych środków nacisku, by przekonać do tego stronę ukraińską.
z wyrazami szacunku
Redaktor Naczelny „Myśli Polskiej” Jan Engelgard
Prof. Anna Raźny
Prof. Stanisław Bieleń
Prof. Włodzimierz Osadczy
Red. Myśli Polskiej Bożena Gaworska-Aleksandrowicz
Dr Włodzimierz Gorki [Klub Myśli Polskiej]
Red. Myśli Polskiej Bartosz Iwicki
Red. Myśli Polskiej Łukasz Jastrzębski
Bartosz Kaczmarek [Klub Myśli Polskiej]
Dariusz Kamiński [Klub Myśli Polskiej]
Wiesław Kosobudzki [Fundacja Narodowa im. Romana Dmowskiego]
Mec. Tomasz Kwiatkowski
Adam Olech [Klub Myśli Polskiej]
Wydawca i Red. Myśli Polskiej Przemysław Piasta
Dariusz Piechaczek [Klub Myśli Polskiej]
Wiceprezes Stowarzyszenia Zawsze Wierny – Tobie Polsko Aneta Sala
Zbigniew Sekulski [Klub Myśli Polskiej]
Prezes Fundacji Wołyń Pamietamy Katarzyna Sokołowska
Jarosław Stenzel [Klub Myśli Polskiej]
Red. Myśli Polskiej Andrzej Szlęzak
Zastępca Redaktora Naczelnego Myśli Polskiej, Red. Adam Śmiech
Marian Waszkielewicz [Klub Myśli Polskiej]
Danuta Wojciechowska [Klub Myśli Polskiej]
* Osoby chcące podpisać „List Otwarty do Prezydenta Karola Nawrockiego w sprawie konieczności odzyskania od Ukrainy Zbiorów Ossolineum” proszone są o kontakt z redakcją.
