Włodzimierz Czarzasty słusznie wskazał, że wynalezienie water closetu od którego pochodzi znany skrót jest jednym z największych osiągnięć cywilizacji w dziedzinie higieny, drugim, pokrewnym jakie przychodzi w takim wypadku na myśl jest nowoczesna stomatologia.
Oba przyczyniły się do znacznego wydłużenia najważniejszego wyznacznika współcześnie rozumianego postępu jakim jest średnia długość życia. Polityk lewicy popełnił jednak zasadniczy błąd sugerując, że jego upowszechnienie w Polsce zawdzięczamy wstąpieniu w 2004 r. do Unii Europejskiej. Samo urządzenie co do zasady wynalazł sir John Harington w 1596 r., w 1775 r. udoskonalił je Alexander Cumming, a kolejnego przełomu dokonał w XIX w. Thomas Crapper wynajdując mechanizm spłukujący. Wynalazek upowszechniał się wolno, gdyż brakowało stosownej infrastruktury, a z powodu braku internetu, telegrafu i wielu innych urządzeń wiedza o nim szerzyła się powoli.
W Polsce ważnym etapem do upowszechnienia tego jakże przydatnego urządzenia była budowa nowoczesnej sieci kanalizacyjnej w Warszawie. Projektował ją brytyjski inżynier William Lindley, ale; i tu Czarzasty wstąpił na grząski grunt ruskoonucyzmu, promotorem przedsięwzięcia był ówczesny prezydent Warszawy generał Sokrates Starynkiewicz. Plac jego imienia do dzisiaj znajduje się w centrum miasta, natomiast większość sieci oraz unikalne rozwiązania Lindleya przetrwały II wojnę światową, Powstanie Warszawskie, następnie w znacznym stopniu pomogły w szybkiej odbudowie stolicy po 1945 r. i funkcjonują w centralnych dzielnicach do dnia dzisiejszego. Na drodze upowszechniania tego segmentu higieny ogromne zasługi położył także niesłusznie wyśmiewany generał, minister spraw wewnętrznych i premier w Polsce Międzywojennej, ale przede wszystkim lekarz Felicjan Sławoj Składkowski. W 1928 r. wydał dekret, który nakładał na każdego właściciela nieruchomości obowiązek wybudowania szczelnego, krytego ustępu.
Przed wprowadzeniem tego przepisu na większości polskich wsi załatwianie potrzeb fizjologicznych „pod płotem” lub w oborze było normą, co prowadziło do masowego skażenia wód gruntowych. Zmuszał mieszkańców nie tylko do budowy ustępów, ale też do sprzątania obejść, bielenia wapnem chałup i porządkowania podwórek. Wprowadzenie elementarnych zasad sanitarnych drastycznie ograniczyło szerzenie się groźnych chorób zakaźnych, takich jak dur brzuszny, czerwonka (dyzenteria) oraz cholera, które wcześniej dziesiątkowały wiejskie społeczności. Jest smutnym paradoksem polskiego spojrzenia na własną historię, że człowiek, który przyczynił się do uratowania i wydłużenia życia milionów rodaków jest tak samo jak sławojki do dzisiaj przedmiotem kpin i pogardy. Z kolei niektórym osobom o lewicowych poglądach upowszechnienie nowoczesnego WC w mieszkaniu kojarzy się z tzw. awansem społecznym i okresem PRL.
W rzeczywistości był to naturalny efekt procesu urbanizacji i przenoszenia się ludności ze wsi do miejskich bloków. Procesy te nie odbiegały zasadniczo od reszty Europy, w poniemieckich kamienicach na Śląsku wspólne ubikacje na półpiętrach widywałem jeszcze w latach 1960, podczas gdy polskie kamienice w Katowicach do dzisiaj są przykładem nowoczesności i znakomitego planowania, a WC było w nich normą. Okres PRL charakteryzował się natomiast do końca nierozwiązanym problemem produkcji wystarczających ilości papieru toaletowego, który w związku z tym kupowało się na zapas i nierzadki był na ulicy widok szczęśliwców obwieszonych wieńcami zakupionych w ten sposób rolek. Te braki były prawdopodobnie główną przyczyną fatalnego stanu toalet publicznych, papier toaletowy wydawano w nich ściśle wyliczonymi przez babki klozetowe porcjami, uzupełniano więc braki zamiennikami niestandardowymi, co z kolei powodowało notoryczne zatykanie się i awarie toalet. Radykalna zmiana na lepsze nastąpiła wraz z transformacją ustrojową i mam wrażenie, że pamięć o tamtych czasach sprawiła, że czyste toalety stały się dla Polaków czymś rodzaju sprawy honorowej, co do dzisiaj sprawia, że wyróżniamy się na tym polu szczególnie na tle postępujących odwrotnym kierunku zachodnich krajów Unii Europejskiej. To chyba jedno z bardziej konkretnych osiągnięć dla jakości życia codziennego po 1989 r.
Utożsamianie postępów higieny, ale także innych zmian cywilizacyjnych z panującym w danym momencie ustrojem czy ekipą polityczną ma jednak szerszy wymiar. Premier Mieczysław Rakowski w sierpniu 1983 r. tak zwrócił się do stoczniowców: „Niejeden z was by tu w ogóle nie pracował w tej stoczni, gdyby nie ten system. Niejeden by nie ukończył żadnej szkoły. Krówki by pasał! Ja też!”. Podobne zabiegi propagandowe stosowano w PRL także w odniesieniu do alfabetyzacji oraz upowszechniania innych popularnych wynalazków. W odniesieniu do Unii Europejskiej tego typu propagandowe zbitki dotyczą najczęściej swobody podróżowania, studiowania, wspólnego rynku, które to dobrodziejstwa mają rzekomo być wynalazkami tej instytucji i rządzących nią globalistycznych biurokratów. W rzeczywistości wszystkie one są udziałem całego globalizującego się świata i galopujących przemian technologicznych. W wielu częściach świata, także a może przede wszystkim w ustrojach autorytarnych przebiegają nawet szybciej. Były także już dawno temu czasy, gdy podróżowano po Europie, a nawet świecie bez paszportu, a w Europie panowali królowie i cesarze.
Generalnie dzieje cywilizacji zachodniej to jednocześnie dzieje higienizacji, początkowo wolnej i stan z czasów rzymskich w miastach osiągnęliśmy w wieku XVIII. Jednak bywały na tej drodze dziwne zakręty jakim było stosunkowo częstsze korzystanie z kąpieli i łaźni w Średniowieczu, którego to zwyczaju zaniechano przez następne wieki. Paradoksalnie polityka migracyjna, ale również klimatyczna globalistów z Brukseli, o ile zostanie na szerszą skalę zaimplementowana w Polsce, przyniesie prawdopodobnie podobne skutki i Włodzimierza Czarzastego czeka jeszcze w tak ważnej nie tylko dla niego dziedzinie wiele niespodzianek.
Olaf Swolkień
Myśl Polska, nr 45-46 (8-15.11.2026)
