Henry Kissinger powiedział, że „źle jest być wrogiem Ameryki, ale bycie jej sojusznikiem jest zgubne”. Dzisiejsza wojna irańska dowodzi, że tak właśnie jest.
Relacje Ameryki z państwami arabskimi można było kiedyś nazwać najpotężniejszym globalnym sojuszem naftowym. Jednak po rewolucji łupkowej w Stanach, gdy rodzime wydobycie ropy zaczęło gwałtownie rosnąć, coś się tu psuje. Sojusznicy z ich ropą i gazem nie jest już tak niezbędny, jak kiedyś, jest wręcz konkurentem Szczęśniak: Dobrze wykorzystany kryzys | Myśl Polska.
Zrodził się ten sojusz w latach 30-tych XX wieku, gdy na Półwyspie Arabskim amerykańskie koncerny odkryły potężne złoża ropy. Przypieczętowany został w Kanale Sueskim na niszczycielu USS Quincy w lutym 1944 roku, gdzie prezydent Roosevelt spotkał się z królem Arabii Saudyjskiej – Abdul Aziz ibn Saudem. Wzmocniony został 30 lat później układem o petrodolarze – fundamencie światowego porządku walutowego. Jednak jak to bywa, sukces niesie w sobie też ziarna klęski, pierwszym bowiem interesem ubitym na pokładzie USS Quincy była zgoda na osiedlenie 10 tysięcy Żydów w Palestynie.
Dzisiaj arabskie monarchie Zatoki doświadczają gorzkich owoców tamtej zgody, choć to wzorcowi sojusznicy. Układ o petrodolarze przewidywał powrót wydawanych przez Amerykę dolarów do ich właściciela. W formie zakupów towarów, inwestycji w starannie wybrane biznesowe aktywa amerykańskie, a może przede wszystkim – w ogromne pożyczki rządowe. Stany w ten bowiem sposób importują towary, a eksportują dolary. Wracają one do ojczyzny, zasilają jej gospodarkę i budują dobrobyt. I są bardzo intensywnie wysysane z zasobnych skarbców arabskich – tylko na ubiegłorocznym szczycie w Rijadzie podpisano porozumienia arabsko-amerykańskie na dwa tysiące miliardów dolarów, a fundusze naftowego bogactwa Zatoki zainwestowały kolejne 70 miliardów dolarów w amerykańskie aktywa.
Wydają też krocie, setki miliardów dolarów na zakupy uzbrojenia od sojusznika. Są największymi i najlepszymi klientami amerykańskiego kompleksu zbrojeniowo-przemysłowego. To co dzisiaj rozpoczyna się w Europie, a Polska jak zawsze w takich sprawach jest liderem, czyli militaryzacja terenów konfliktów, w Zatoce trwa od dawna. Od 1990 zakupiono tam amerykańskiego uzbrojenia za ponad 500 miliardów dolarów. A jak wiadomo, to świetna forma uzależniania do siebie sojuszników, którzy nawet myśleć nie powinni o zakupie alternatywnych środków obrony (jak Turcja choćby).
Więc arabscy sojusznicy płacą, płacą i jeszcze raz płacą. Co w zamian? Obietnica bezpieczeństwa. No i dzisiaj mają. Amerykanie realizują przede wszystkim interesy Izraela, a te bardzo różnią się od arabskich. Od trzech miesięcy praktycznie totalnie odcięci zostali od eksportu swoich jedynych źródeł dochodu – ropy i gazu. Tylko Saudowie dzięki rurociągowi do Janbu uratowali część eksportu. I na dodatek, nie patrząc na ponoszone przez nie straty, sojusznik żąda kategorycznie, by zapłaciły za tę wojnę dziesiątki, a nawet setki miliardów dolarów. Mają też podporządkować się żądaniom Izraela, a przypomnieć należy, że z krajów Zatoki jedynie Emiraty uznały istnienie państwa żydowskiego na Bliskim Wschodzie. Wszystkie pozostałe je bojkotują.
Państwa Zatoki mają otwarte pretensje do USA, że w ogóle nie zawiadomiono ich o planowanej agresji, wystawiono na ataki odwetowe, koncentrując siły na obronie Izraela przed kontratakami Iranu, a nie chroniąc ich, nie dając nawet uzupełnić zapasów uzbrojenia. Generalnie są traktowani jako sojusznicy drugiej kategorii, a ich interesy gospodarcze – nawet gorzej niż irańskie. Potencjał obronny Ameryki skoncentrowany został bowiem na ochronie Izraela.
Arabowie (podobnie jak i Europejscy) są intensywnie wciągani w tę wojnę, czasami także poprzez prowokacje, jednak nie dali się wepchnąć w konflikt z Iranem. Choć i tutaj widać rysy w jednomyślności świata arabskiego. Zjednoczone Emiraty Arabskie już potajemnie przeprowadzają ataki na Iran we współpracy z USA i Izraelem.
Państwa arabskie mają podobny sojuszniczy problem, jak i Polska. Sojusznicze bazy nie są po to, by chronić Saudów czy Polaków. Służą amerykańskiej projekcji siły w regionie i realizacji imperialnych celów osłabiania wrogów i konkurentów. A przy okazji sojuszników także.
Andrzej Szczęśniak
Myśl Polska, nr 23-24 (7-14.06.2026)
