Czersk, podobnie jak większość Pomorza Gdańskiego, czekał na powrót do macierzy 25 lat dłużej, niż np. mieszkańcy centralnej Polski. Nasza miejscowość bowiem, już w 1772 roku, w wyniku I rozbioru Polski, znalazła się pod pruskim, a od 1871 roku niemieckim panowaniem.
10 stycznia 1920 roku Niemcy ratyfikowały traktat wersalski. Rozpoczęło się wówczas przejmowanie Pomorza Gdańskiego przez Polaków. W dniu 29 stycznia 1920 roku, w godzinach popołudniowych, od strony Starogardu Gdańskiego, wkroczyły do Czerska oddziały polskie, tworzące tzw. Front Pomorski pod dowództwem gen. Józefa Hallera. Polacy entuzjastycznie powitali swoich żołnierzy. Miejscowość (Czersk otrzymał prawa miejskie w 1926 r.) udekorowana była polskimi flagami i girlandami. Wśród witających byli najważniejsi Polscy mieszkańcy miasta. Byli wśród nich m.in.: pierwszy komisaryczny wójt Józef Ostrowski, znany lekarz Bronisław Zieliński, Jan Klin, czy Klemens Sadowski. Po 148 latach Czersk wracał do Macierzy!
Czerszczanie pamiętają o tych ważnych wydarzeniach. Na okoliczność setnej rocznicy powrotu do Macierzy, w Czersku zorganizowano inscenizację wjazdu żołnierzy polskich do Czerska. Władze miasta zadecydowały wówczas o postawieniu na ścianie Szkoły Podstawowej nr 2 im. Jana Pawła II w Czersku, tablicy upamiętniającej Żołnierzy Niepodległości Walczących o Niepodległość i Granice Rzeczpospolitej w latach 1914-1922. To właśnie tutaj, co roku odbywają się uroczystości upamiętniające tamte wydarzenia. Podobnie było 29 stycznia br. W uroczystości uczestniczyli m.in. burmistrz Czerska – Przemysław Biesek-Talewski, wiceburmistrz – Bogumiła Ropińska, przewodniczący rady miejskiej – Krzysztof Przytarski, zastępca przewodniczącego – Piotr Kosobucki, dyrektor szkoły – Maciej Jakubowski oraz kanclerz Wyższej Szkoły Nauk o Zdrowiu w Bydgoszczy – Teresa Łuczak.
Zebranym towarzyszyły sztandary – Gminy Czersk, Szkoły Podstawowej nr 2, OSP Czersk oraz lokalnego oddziału kombatantów wojennych. Na miejscu pojawił się również „Gen. Haller” wraz z adiutantem. Zainscenizował on przemówienie do mieszkańców, wzorowane na tym z 1920 roku. Przy szkole zebrali się też mieszkańcy, przebrani w stroje sprzed stu lat.
Po uroczystościach przy tablicy, nastąpiło otwarcie wystawy o gen. Hallerze, która dotarła do Czerska dzięki bydgoskiej Wyższej Szkole Nauk o Zdrowiu. Otworzyła ją jej kanclerz, Teresa Łuczak, która następnie razem z burmistrzem nagrodziła uczniów, którzy wzięli udział w konkursie historycznym dotyczącym gen. Józefa Hallera, a zatytułowanym „Ożywić historię”.
